10) Kerim Sadi
Kerim Sadi, Osmanlı Devleti'nin son yıllarında yetişmiş, Atatürk'ün Cumhuriyet'i ilânı ile, Osmanlı Tarihi Araştırmaları alanında araştırmalarını yoğunlaştırmış, Batılı iktisatçıları okumuş, ilk eserlerini ve çevirilerini Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı yıllarında yayınlanmıştı. Kerim Sadi, Karl Marx'ın iktisat alanında yaptığı araştırmaları farklı dillerde incelemiş bir Tarihçi idi. Kerim Sadi, aynı zamanda bir Siyasî Tarihçi olarak da eserler yazmıştı, kütüphaneler, yayınevleri kurmuştu Kerim Sadi, Cumhuriyet'in ilk dönemlerinde Tarihçilik ve çeviri alanında bir "otorite" idi.
Kerim Sadi, Komintern ve Türkiye Komünist Partisi ile de ilişkiler kurmuş, Komünist Profesörler arasında dostlar edinmiş, Komünist eğilimli Milletvekilleri ile, Bakanlar ile arkadaşlıklar kurmuş bir Marxist Tarihçi idi.
Kerim Sadi'nin "Türkiye'de Sosyalizmin Tarihine Katkı" kitabı, Osmanlı Sosyalizmi'ni hem iktisadî tarih, hem de siyasî tarih açısından ele alan, çeşitli kaynaklardan yararlanarak yazdığı bir eserdi. Kerim Sadi, Osmanlı Sosyalizmi'nin iktisat alanındaki önerilerini, tezlerini, kitabında ayrıntıları ile yazmıştı. Kerim Sadi, 2. Abdülhamit ile Mithat Paşa'nın iktisat düşüncelerini de kitapta anlatmıştı, 1. Meşrûtiyet Yılları, Meclis-i Mebûsan'ın Kuruluşu, daha sonra 1908'deki Jön Türk Devrimi, İttihât ve Terâkki Hareketi, Kerim Sadi'nin kitabında anlattıkları arasında yer alırlar, İştirakçı Hilmi'nin Osmanlı Sosyalist Fırkası, Mustafa Suphi Bey'in Türkçü Sosyalizm'in liderlerinden biri olarak iktisat alanında yazdıkları, Kerim Sadi'nin ele aldığı kaynaklardan bazılarıdır.
Kerim Sadi, Sovyet İktisâdı ile de ilgilenmiş bir Tarihçi idi, Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı yıllarında Türkiye ile Sovyetler Birliği arasındaki iktisadî işbirliğinin gerçekleşmesinde, Kerim Sadi de rol oynamıştı.
Kerim Sadi, tarihçilik özellikleri ile geleceğe kalmış bir Marxist idi.
SİNAN ÖNER
